تبليغاتX

New Page 5

یه شاخه گل نرگس "ازبهبهان"
                                   هوالعلیم
مقدمه:   
لازم میدانم کمی هم ازشهرمان بهبهان وبافت جمعیتی آن(که ممکن است عده ای  ازدوستان علاقمند به دانستن در این باره باشند)بنویسم.البته آنچه در این نوشته می آید نظر واطلاعات یا برداشت های شخصی ویا با استفاده از منابعی است که ذکر خواهد شدوامکان هرگونه اشتباه درآن منتفی نیست که مشتاقانه آماده تصحیح ورفع اشتباهات احتمالی هستم و امیدوارم کارشناسان وبزرگان شهر مرا از راهنمایی های ارزنده خود بی بهره نگذارند.
ابتدا به اختصار در مورد موقعیت جغرافیایی و تاریخی شهر می پردازیم وسپس به ویژگی های قومی وفرهنگی اشاراتی کوتاه خواهیم داشت وطوایف بزرگ ومطرح ساکن در این شهر قدیمی یعنی طوایف موسوم به بهبهانی وقنواتی وابوعلی(یا به لهجه بهبهانی همان بوالی ها)وسایر مهاجرین به آن خواهیم پرداخت. امید است که پسند آید.
بهبهان
درجنوب شرقی استان خوزستان بین دو شهر مهم اهواز (یا آبادان)وشیرازقراردارد.
    
 شهرهای معروف اطراف آن شامل گچساران(دوگنبدان)درشرق ورامهرمز در شمال وآغاجاری وامیدیه در غرب و بندردیلم درجنوب غربی است.آب وهوای آن نیمه بیابانی(یا کوهپایه ای)است که باحداقل دما در زمستان تا صفر(وبندرت زیر صفر)وحداکثردر تابستان گاهی به۵۰ درجه هم می رسد(که البته بیشتر حدود ۴۵درجه است).
بهبهان بین دو رود مهم مارون وخیر آبادقرار داردوهمین امر موجب حاصلخیزی آن شده است.
از نظر پیشینه تاریخی بهبهان  همان ارگان  (بزبان عربیارجان)است.که کشفیات سالهای اخیر(۱۳۶۱)آن را به هزاره دوم قبل از میلادیعنی زمان ایلامیان می رساند
 و کشف گور شاهزاده ایلامی"کتین هوتران" در این سال این مطلب را روشن ساخته است.
ارگان را یونانیان"ارکران" هم گفته اند.ودر دوره هخامنشی و اشکانیان هنوز در اداره ایلامیان بوده است.ودراین دوره ها نیزدارای رونق وآبادانی بوده و یکی ازایالات پنجگانه فارس محسوب می شده که شوش را به تخت جمشید وصل می کرده است. 
 آریوبرزن سردار دلیر این منطقه در تنگ تکاب(در نزدیکی کارخانه سیمان فعلی) توانست با رشادت های خود ونیروهای تحت فرمانش تلفات سنگینی به اسکندر مقدونی که قصد تهاجم به تخت جمشید را داشت وارد کند. 
 ارگان توسط قباد ساسانی(پدر انوشیروان) بازسازی شده است."با برداشت از کتاب توان های گردشگری بهبهان نوشته آقایان ابراهیم مداری وکیکاوسی". 

نژاد و گویش بهبهانی: 
 در اینجابه نژادوزبان (گویش)مردم  شهرمان می پردازیم.

جمعیت بهبهان از نظر نژادی ترکیبی است از نژاد ارگانی(ارجانی)ولر ودیگرمهاجرینی که در آنجا اقامت گزیده اند.مردم بهبهان دارای گویش فارسی میانه وفارسی لری می باشندواز نظر آداب ورسوم گرچه تا حدودی بافارس وبوشهر در تاثیر متقابل هستند.اما خودچه بلحاظ آداب و رسوم  وچه ازنظرگویش تفاوتهای زیادی با شهرهاوحتی روستاهای اطراف خود داشته وبخصوص از نظر گویش منحصر به فرد بوده وحتی با نزدیکترین روستاهای خودکه بعضا در دوسه کیلومتری آن قرار دارند تفاوتهای زیادی دارد(مثلا روستای سرسبز کمال آبادسابق که اکنون درحاشیه شهروچسبیده به جاده کمربندی درمسیر جاده سیمان قرار گرفته ودرواقع باغ نرگس وحشی بهبهان درنزدیکی آن بود.یاروستای منصوریه که اکنون خودشهرکی دلپذیرودارای باغاتی زیباوباصفاست ودرنزدیکی کارخانه سیمان قرار داردبا گویشی نزدیک به فارسی لری ومتفاوت با شهر صحبت می کنند.) 
 در خود شهر هم طایفه ابوعلی ها(بوالی ها)با لهجه ای متفاوت وبین لهجه لری وبهبهانی صحبت می کنند بگونه ای که گاهی با برادران لر بویر احمدی یا بهمئی اشتباه گرفته  می شوند درحالیکه حضورشان در بهبهان قدمتی دیرینه دارد. در بهبهان حتی دربرخی از محلات(مثل گود چاهک یاگودچهک)از نظر لحن کلام باسایر محلات تفاوت هایی جزیی دیده می شودکه قدیمی ها بخوبی متوحه این امر هستند ومی دانند که طرف مقابل گودچهکی است.

در بهبهان محلات زیادی وجود داردکه تعدادآنها به بیش از ۵۰ محله می رسد.معروفترین آنهاکه قدمت بیشتری هم دارند به ترتیب الفبا عبارتند از:
امامزاده حیدر/ابوعلی ها(یا بوالی ها)/ اوخسی ها(عصار خانه)/باب الله/بازارنو/باغبان ها(که با ابوعلی ها در یک محل تقریبا مشترک سکونت دارندولی از نظر طایفه ای تفاوتهایی دارند.)/باقرخان /برکه خواجه یاگل بی بی/محل پر/ پهلوانان/ چمنک/حمام خان/خروا/خراسانی ها(که تعداد قابل توجهی از ابوعلی هادرآنجاسکونت دارند)  /درویش ها/در ویس(درب ویس)/سده/ سیدها/   شاه فضل(که تعدادزیادی از ابوعلی هاهم در آن محل ساکن هستند که در فرصتی به علت آن اشاره خواهدشد)  /شهرنو/عقلایی ها/قبرکنان/کارگه(کارگاه کوزه گری وحلوا سازی و...) /گچ پزان/ گودچهک/ گودبقال/ گودکلو(کلوخ) /لب آب/مسجد جامع/مسجدبردی/ ملامحسنی ها/  ملایان /معمارها/محل نو/...  والبته محلات دیگری هم هست که احتمالا از قلم افتاده است.ولی بهر حال تعداد محلات امروزاز مرز۵۰هم گذشته است. 
درشهر بهبهان بطور کلی سه گروه یا طایفه بزرگ از قدیم زندگی می کرده اندکه عبارت بودنداز" بهبهانی هاوقنواتی هاوابوعلی ها "
بهبهانی هاوقنواتی ها همه از یک ریشه هستندکه بعلت سکونت در محلات خاص هریک از روءسای طایفه خود ودرارتباط باشغل کشاورزی ووابستگی به زمین وتحت فرمان آنان از هم جدا شده واختلافاتشان به جنگ وخونریزی هم کشیده است.
(جالب است که هنوز هم کسانی در این موارد گاهی تعصباتی دارند که بنظر نگارنده مانع پیشرفت شهرمان شده ودودش به چشم همه می رود.امیدواریم زمانی برسد که اینگونه تعصبات ریشه کن شده وهمگی
" دست در دست هم نهیم به مهر ---میهن خویش را کنیم آباد."....انشاءلله)
واما ابوعلی ها که گرچه همانطور که ذکر شد ازنظرگویش وبرخی از آداب ورسوم با بهبهانی هاوقنواتی ها تفاوت هایی دارند.اما بدلیل قدمت حضورشان در بهبهان(که آنهم خود داستانی دارد)وارتباط قوی بین آنهاوهمچنین پیوندهای خانوادگی که به مرور آنها را بهم وابسته کرده است بعنوان شهروندان بهبهانی پذیرفته شده اند.به گونه ای که تا همین اواخر شهردار بهبهان(آقای مهندس ورزشی) از ابوعلی ها بود.
 وجالب است بدانیدکه در جنگ -بهبهان وقنوات- ابوعلی ها اغلب بیطرف بوده وجز در مواردی که بطور خودسر وبدون اطلاع یا موافقت سران طایفه صورت گرفته سعی در ایجاد صلح وبرادری داشته اند.(بعدا انشاءالله در این مواردبیشتر خواهیم گفت.) 
                                  فعلا یاحق  

+ نوشته شده در  شنبه بیستم بهمن 1386ساعت   توسط کاکانجف(ka ka Najaf)   |